ابوالفضل بيهقي و روز خبرنگار خراسان - مورخ سه‌شنبه 1391/05/17 شماره انتشار 18187 نويسنده: عليرضا حيدري «و اخبار گذشته بر دو قسم گويند که آن را سه ديگر نشناسند يا از کسي ببايد شنيد و يا از کتابي ببايد خواند و شرط آن است که گوينده بايد که ثقه و راست گو باشد و نيز گواهي دهد که آن خبر درست است و نصرت دهد کلام خدا را... و کتاب هم چنان است که هر چه خوانده آيد از اخبار که خرد آن را رد نکند، شنونده آن را باور دارد و خردمندان آن را بشنوند و فرا ستانند...» اين تمام هدف و نيت ابوالفضل بيهقي است در نگارش تاريخ ارزشمند و گرانسنگ خود. او در اين فراز که در کتاب خويش يادآور مي شود، به صراحت و آشکارا به دو - سه نکته اي اشاره مي کند که اهميت خبررساني را مي رساند. بيهقي گر چه يک «خبرنگار» به معناي مصطلح امروزي نيست اما در واقع يک خبرنگار و گزارشگر صادق است و به همين دليل تأکيد مي کند که: «سخني نگويم تا خوانندگان اين تصنيف گويند شرم باد اين پير را» و از همين روست که بيهقي بارها به صداقت در گفتار و صحت خبر و رسالت خبرنگاري اشاره مي کند. او حتي اگر از بزرگاني چون «بونصر مشکان» ياد مي کند باز هم بر صادق و امين بودن آن ها تأکيد مي کند. اين صداقت و امانتداري که در متون ادب فارسي مي بينيم لازمه خبرنگاري است. امروزه امانت و صداقت لازمه کار خبر شمرده مي شود و اگر اين دو ويژگي در يک خبر نباشد تا به قول بيهقي خرد آن را رد نکند و شنونده آن را باور دارد، پايه و مايه خبر مي لنگد و از اساس رسالت خبر به درستي انجام نشده است. پيامبر هم که نبي است و قرار است «خبر» بدهد از ناحيه خداوند به بشر بايد «امين» باشد و اين چنين است که از ميان آن همه «محمد امين» برگزيده مي شود تا امانت و راستي و صداقت نشان اول پيامبري باشد و آن که مي خواهد «خبر» بدهد، آن هم خبري روشن که «و ما علي الرسول الا البلاغ المبين». روز خبرنگار البته بهانه اي بود تا گريزي بزنم فقط به يک متن ادبي و تاريخي تا باورمان شود ادبيات ما منبع و مرجعي مهم براي بسياري از نظريه پردازي هاست. ما چندان عادت نکرده ايم نظريه ها و تئوري هاي علمي خصوصا در حوزه علوم انساني را از آن چه داريم، استخراج کنيم. نشانه هايي که متون ادبي و تاريخي ما مي دهد مي تواند سرفصل هاي قابل اعتنايي براي حوزه هاي علوم انساني باشد. ابوالفضل بيهقي -که پيش از اين قول داده بودم هر از گاهي اشارتي به کلام او بکنم- به تعبير زيباي زنده ياد غلامحسين يوسفي خود «گزارشگر حقيقت» است و «اخبار»ي که نقل مي کند بر عنصر «ثقه» تأکيد دارد چه در گوينده خبر که بايد «ثقه» باشد و چه اصل خبر و اين رکني اساسي از اصول علوم ارتباطات است. «درنگ» امروز رنگ روز «خبرنگار» گرفت تا به ياد آوريم هفدهم مرداد، روز شهادت شهيد صارمي و همه خبرنگاران شهيد را که صادق ترين خبرنگاران بودند و نيکو امانت داراني.