روز ۲۸ذي الحجه ۱۳۲۸ قمري صد و نود و پنجمين جلسه مجلس شوراي ملي دوره دوم در محل بهارستان تشکيل شد. جلسه اي که در آن وکلاي ملت، شاهد ورود همکار جديد خود سيدحسن مدرس بودند. اين آغاز حضور جدي روحاني مبارز و فعالي بود که نماد فراموش نشدني نمايندگي ملت ايران در مهم ترين کانون تصميم گيري کشور يعني نهاد خطير قانون گذاري بود. در همين جلسه بود که مدرس با شجاعت و دورانديشي، نطق هاي کارشناسانه اي را پي گرفت که بي درنگ آوازه او را بر سر زبان ها انداخت و سيماي راستين يک نماينده شايسته مجلس را تصوير کرد. چنين ابتکار و بدعتي بود که باعث شد سال ها بعد، قائد ملت ايران، امام خميني(ره) از آيت ا... مدرس به عنوان نماينده ممتاز و اسوه فضيلت و تدبير ياد کنند و بفرمايند:«برماست که ابعاد روحي و بينش سياسي و اعتقادي او مدرس را هر چه بهتر بشناسيم، زيرا که او زنده است و الگوي تمامي مبارزان است.»

مدرس با آگاهي به توانمندي و لياقتي که داشت پا به عرصه انتخابات گذاشت

اما مگر مدرس چه داشت و نماينده واقعي و شايسته چه خصوصياتي بايد داشته باشد؟ ترديدي نيست که در يک نظام مردم سالار، شرط نخست براي نمايندگي مردم، تعهد و التزام عملي به اجراي آرمان هاي جامعه است. بي گمان، هر کسي که به حقيقت، شايستگي ايفاي نقش نمايندگي مردم را دارد؛ بايد گام در ميدان گزينش گذارد و خود را نامزد چنين مقام حساسي کند.

شهيد مدرس، با آگاهي از چنين توانمندي و لياقتي بود که پا به عرصه انتخابات گذاشت و در اين راه، تشويق هاي دلگرم کننده علماي بزرگ حوزه علميه عتبات را نبايد فراموش کرد. در روزگاري که شماري از روشنفکران و حتي روحانيون سرخورده از مشروطيت، از حضور در صحنه سياسي استنکاف مي ورزيدند، آيت ا... مدرس براي ورود به مجلس اصرار داشت. لذا وقتي اعلام شد که در انتخابات فرمايشي دوره ششم مجلس راي نياورده است، اعلام کرد: پس آن راي که من به خودم داده بودم، کجاست؟

ورود به موضوعات مختلف از منظر نگرش اصيل ديني

ديگر ويژگي بارز و برجسته اين مظهر نمايندگي راستين، داشتن دغدغه ديني و ورود به موضوعات مختلف از منظر نگرش اصيل ديني بود. مسلم است که برجسته ترين وظيفه وکلاي ملت مسلمان و دين مدار ايران، اهتمام جدي به حفظ ارزش هاي ديانت اسلام است و اين شرطي است که هيچ نماينده اي تحت هيچ شرايطي نمي تواند از اداي آن شانه خالي کند. سخن مانايي که مدرس با اعلام آن، ديانت مداري و خردورزي سياسي خود را نشان داد، در همين راستا بود، جايي که فرمود:«ديانت ما عين سياست ماست، سياست ما عين ديانت ماست. ما با همه دوستيم، مادامي که با ما دوست باشند و متعرض ما نباشند.همان قسم که به ما دستورالعمل داده شده است، رفتار مي کنيم.» قانون گذار مسير تعالي امت ايران در سده حاضر، حضرت امام خميني رحمة ا... عليه نيز در اين باره در وصيت نامه خويش به نمايندگان سفارش کرده اند:«از همه نمايندگان خواستارم که با کمال حسن نيت، کوشا باشند که قوانين خداي نخواسته از اسلام منحرف نباشد و همه به اسلام و احکام آسماني آن وفادار باشيد تا به سعادت دنيا و آخرت نايل آييد.»

شجاعت و شهامت مدرس

شجاعت و شهامت، خصلت برجسته و متمايز شهيد مدرس بود. خصوصيتي که هر نماينده بايد از آن برخوردار باشد. قابليت برخورد با نهادهاي قانون گريز و استفاده مطلوب از بعد نظارتي مجلس، يکي از وظايف موثر نماينده واقعي مردم است. ويژگي ممتازي که به عيان در رفتار سياسي مدرس مشاهده شده است. مقابله او با رضاخان سردار سپه و تلاش خستگي ناپذير براي مهار کردن رضاخان و ممانعت از گريز وي از نظارت مجلس، چنان بود که به برخي نمايندگان مجلس گفت: «در وضع کنوني امنيت مملکت در دست کسي است که اغلب ما از دست او راضي نيستيم و بايد بدون ترس و پرده بگويم که ما قدرت داريم او را عزل کرده بر کنارش کنيم.» همين آزادگي و پايداري مدرس در راه آرمان والاي او و در سنگر دفاع از حقوق ملت بود که باعث مي شد در حضور وکلاي وابسته آزادانه سخن بگويد و از هيچ مقام و منصبي واهمه نداشته باشد.

همان طور که خود اظهار مي داشت:«اگر من نسبت به بسياري از اسرار آزادانه اظهار عقيده مي کنم و هر حرف حقي را بي پروا مي زنم، براي آن است که چيزي ندارم و از کسي هم نمي خواهم.اگر شما هم بار خود را سبک کنيد و توقع را کم نماييد، آزاد مي شويد.»

نماد وکلاي مردم در طول عمر خود همواره در مبارزه با ظلم و استبداد پيشقدم بود و از هيچ قدرت و مقام و منصبي نهراسيد، هر چند دشمنان بارها به جان وي سوء قصد کردند و يا در مواردي، تلاش مذبوحانه اي را در پيش گرفتند تا شخصيت وي را ترور کنند، اما او ذره اي از مواضع خود عقب نشيني نکرد و اعلام کرد که «اگر تمام دول دنيا برخلاف من باشند، به تنهايي مقاومت مي کنم.»

ساده زيستي و پرهيز از تجمل گرايي

آري، مردي که دنياي پرزرق و برق مادي را طلاق گفته بود و از پيوستن به خيل ده ها نماينده ديگر آن زمان- که از پول ها و مواعيد کانون هاي قدرت بهره مند شده بودند- سرباز زده بود، ساده زيستي شرافتش بود و عنوان مي کرد «از مال دنيا چيزي جز پيراهن ژنده کرباس ندارم تا نگران از دست دادنش باشم.» چنين خصلت ساده زيستي و پرهيز از تجمل گرايي و دنياپرستي بود که مدرس را به حق، نمودار لياقت و شايستگي در مقام نمايندگي مجلس شوراي ملي کرده بود. به علاوه، صفت اعلاي ناوابستگي و استقلال راي و منش او بود که باعث شد اين پيرمرد نحيف و بي پشتوانه از ثروت و قدرت، تنها به صرف حضور در جايگاه نمايندگي ملت ايران، با استبداد داخلي و استعمار خارجي به ستيز برخيزد. شگفت آور نبود که ناظران خارجي از قدرت اراده و نفوذ کلام مدرس با تعجب و از سر ناباوري سخن مي گفتند و خود او نيز بيان مي کرد:«اختلاف من با رضاخان بر سر... مسائل جزئي... نيست. من در حقيقت با سياست انگلستان... مخالفم. من با سياست هايي که آزادي و استقلال ملت ايران و جهان اسلام را تهديد مي کند مبارزه مي کنم. راه و هدف خود را مي شناسم.در اين مبارزه هم پشت سر خود را نگاه نمي کنم. شما يا کسان ديگر همراهي مي کنيد يا نه! لازمه مبارزه در اين راه، از خودگذشتگي و فداکاري است.»