گنجینه علوم اجتماعی شهرستان ششتمد

تحقيق حاضر، شناسايي محلات و مناطق حاشيه نشين را در چهار شهر استان خراسان رضوي ( گناباد، تربت حيدريه، نيشابور و سبزوار) مورد بررسي قرار داده است. در همين راستا تاريخچه حاشيه نشيني در جهان، تئوري ها و الگوهاي مقابله با آن، اقدامات مجامع بين المللي و تجربيات ساير کشورهاي درگير با پديده حاشيه نشيني بررسي شده است. همچنين تحولات جمعيتي ايران واستان خراسان رضوي طي چند دهه اخير به دليل نقش تحرکات جمعيتي در شکل دهي پديده مهاجرت مورد توجه قرار گرفته است. پس از اين مرحله ابتدا از طريق به کارگيري شاخص هاي وزارت مسکن و شهرسازي و طراحي پرسشنامه و مصاحبه با مسوولان محلي (شهرداري، فرمانداري و...)، 23 محله حاشيه نشين در شهرهاي مورد مطالعه شناسايي شدند، سپس با استفاده از پرسشنامه (1000 پرسشنامه، به تفکيک 250 پرسشنامه براي محلات حاشيه نشين هريک از شهرها) تکميل شد و اطلاعات جمع آوري شده با استفاده از الگوهاي آماري تحليل شد. بر اساس مطالعات انجام شده در شهرهاي نمونه، رشد جمعيت شهري در اين شهرها طي دوره 85-1375 برابر 2.28 درصد در سال است. نسبت جمعيت حاشيه نشين به کل جمعيت برابر با 15درصد مي باشد که در شهر سبزوار اين شاخص معادل 10.7 درصد، در نيشابور 11.9 درصد، در تربت حيدريه 16.5 درصد و درگناباد 21 درصد به دست آمده است. در مقايسه اي که با توجه به بيش از 20 شاخص اجتماعي، اقتصادي و کالبدي، شناسايي محلات حاشيه نشين صورت گرفته، مناطق مذکور با توجه به اولويت نياز به توسعه، با استفاده از الگوي کلاستر و گزينه درختي اولويت بندي شدند. بر اين اساس دو محله از شهر نيشابور ( رحمت آباد و سراب کوشک) و کليه مناطق حاشيه نشين شهر سبزوار در اولويت توسعه و ساماندهي قرار دارند و محلات حاشيه نشين شهر گناباد در مقايسه باتربت حيدريه، نيشابور و سبزوار در اولويت توسعه قرار ندارند.