نصف النهار مبدأ:

نصف‌النهار مبدأ یا نیمروز گرینویچ به آن نصف‌النهار (خط طولی زمین) گفته

می‌شود که از رصدخانه سلطنتی گرینویچ در انگلستان گذر می‌کند. طول جغرافیایی

نصف‌النهار مبدأ به عنوان صفر تعریف شده است.

این نصف‌النهار از قطب شمال شروع واز مناطق زیر گذشته و به قطب جنوب ختم

می‌شود.

مدار قطبی:

یکی از پنج مدار مهم زمین است که در نقشه‌ها غالبا مشخص می‌شود. از سال

۲۰۰۰، این عرض‌ها از 66° 33′ 39″ (یا 66.56083°) جنوب استوا است که پایین آن

قاره قطب جنوب نامیده می‌شود.

خط استوا:

اِستِوا (عامیانه: اُستُوا) یا نیمگان نام خطی فرضی است که کره زمین را به دو

بخش نیمکره شمالی و نیمکره جنوبی بخش می‌کند. فاصلهٔ نقاط بر روی خط استوا از

قطب‌های شمال و جنوب به یک اندازه‌است.

نام خط استوا در فارسی کاربردی دیرینه دارد و در اشعار فارسی نیز دیده می‌شود:

نمونه از خاقانی:

خط استوا مبدأ عرض جغرافیایی و درجهٔ آن صفر می‌باشد. ۹۰ درجه عرض جغرافیایی

به سوی شمال خط استوا و ۹۰ درجه دیگر آن به سوی جنوب خط استوا کشیده

شده‌است. در کره زمین، هر یک از این عرض‌ها به فاصله‌های برابر قرار گرفته و به طور

میانگین هر درجهٔ آن معادل ۰۴۲/۱۱۱ کیلومتر و یا ۶۹ مایل محاسبه شده‌است.

خط استوای زمین هم‌چنین بزرگ‌ترین محیط را با درازای ۴۰۰۷۶ کیلومتر دارا می‌باشد.

هر اندازه به سوی شمال و یا جنوب خط استوا برویم، محیط عرض جغرافیایی کوچک

می‌شود تا این که در نقطهٔ قطب به درجهٔ صفر نزدیک می‌شود.

سطح کره زمین در خط استوا به مقدار ۴۰۰۰۰ کیلومتر در شبانه‌روز حرکت می‌کند.

این به معنای سرعتی برابر ۱۶۷۰ کیلومتر بر ساعت است. این سرعت از تقسیم

محیط کره زمین در خط استوا (حدود ۴۰۰۷۰ کیلومتر) بر تعداد ساعات شبانه‌روز (۲۴)

محاسبه می‌شود.

مدار راس‌السرطان:

مدار راس‌السرطان، یکی از پنج عرض مهم جغرافیایی است که در نقشه‌های زمین

مشخص می‌شود. و شمالی‌ترین بخش زمین است که خورشید در آن یک بار در

سال(انقلاب تابستانی) عمود می‌تابد.

این مدار در عرض 23° 26′ 22″ شمال استوا قرار دارد.

مدار راس‌الجدی:

راس‌الجدی یکی از پنج عرض مهم زمین است که غالبا در نقشه‌ها مشخص می‌شود.

این خط در عرض 23° 26′ 22″ جنوب استوا است و به گونه‌ای است که روز

شب یلدا(انقلاب زمستانی) خورشید در این خط در سرسو است.

شب یَلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیم‌کره شمالی زمین است. این شب

به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی

(نخستین روز زمستان) اطلاق می‌شود. ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را

جشن می‌گیرند.

این شب در نیم‌کره شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن

زمان به بعد طول روز بیش‌تر و طول شب کوتاه‌تر می‌شود.