گنجینه علوم اجتماعی شهرستان ششتمد

قلعه «خدا رحم خان» يا قلعه «چالشتر» اثري باشکوه به لحاظ معماري و هنر حجاري در ايران، سال 1323 قمري در چالشتر در 5 کيلو متري شهرکرد احداث شد.قلعه چالشتر در استان چهار محال و بختياري، تلفيقي از معماري دوران قاجار ايران با معماري اروپايي است، که با ستون هايي ايستاده از سنگ، خودنمايي مي کند.

اين قلعه در منطقه چالشتر واقع شده که در دوره صفويه مرکز حکمراني چهارمحالي ها بوده است که از سوي کلانتران، روستاها و مناطق تحت سيطره خود را کنترل مي کردند. پس از انتصاب «حسين قلي خان» به عنوان ايلخان بختياري در اواسط دوران حکومت ناصرالدين شاه، حکمرانان اين منطقه از حاکميت بر چالشتر خلع و به زمين داران بزرگ تبديل شدند.مجموعه تاريخي چالشتر شامل سردر سنگي، خان نشين، اندروني، حمام، انبارها و اصطبل ها است. قلعه عياني و خان نشين اين مجموعه تاريخي، 38 ستون سنگي با سر در و ايوان دارد. اين قلعه شامل نقش هاي افسانه اي و اسطوره اي، زندگي روزمره، گل و گياه، گل و گلدان، گل و مرغ، نقش هاي پيچش گياهي و فرشته است.

اين نقش ها به گونه اي ماهرانه و زيبا خلق شده و در برخي موارد نيز به شکل برجسته حجاري شده است. در اين مجموعه قلعه، اندروني با يک دالان به قسمت خان نشين ارتباط دارد و ايوان آن داراي ۱۰ستون سنگي است.

اتاق هاي اين مجموعه قلعه نيز با نقش هايي به سبک نقاشي لندن که تلفيقي از هنر نقاشي ايراني و غربي است، مزين است. اين سبک نقاشي که در دوره قاجار به اوج خود مي رسد، شامل نقش هاي گل و گلدان، افسانه ليلي ومجنون و نقش هاي اسلامي شامل يوسف و زليخا به همراه خط نوشته اي از آيات قرآن کريم است.در بخشي از سر درهاي اين مجموعه قلعه، معماري سنتوري که به صورت مثلثي شکل با نقش هايي به سبک شير و شکر است، به چشم مي خورد.حمام قلعه تاريخي چالشتر نيز مزين به کاشي آبي فيروزه اي و سفيد سربي بوده است. سقف اندروني اين قلعه به صورت قاب هايي از چوب گردو است. درها و پنجره هاي اتاق هاي اين مجموعه نيز از جنس چوب گردو به صورت گره چيني شده است.اين مجموعه قلعه 5 ايوان دارد و 5 اتاق نيز در اندروني آن است و در مجموع ۴۰ ستون دارد .

اندروني آن به نام «قلعه ستوده» معروف است. قلعه داراي سر در با هشت ستون سنگي حجاري شده با نقش هاي شاخه انگوري و هندسي است. در دو طرف چوبي آن نگهبانان سنگي برجسته قرار دارند. از جمله تزيينات زيباي اين بنا ازاره هاي سنگي سر در با نقوش رنگي است

ازاره هاي سنگي زير زمين شامل نقش هاي گياهي- خوشه انگوري- درختان انتزاعي- فرشتگان بالدار و گل وگلدان هاي برجسته است که به صورت حيرت آوري تزيين شده اند.طبقه دوم «قلعه ستوده» ۵ اتاق دارد. اتاق پنج دري و اتاق هاي جانبي آن با نقاشي هاي (لندي) کتيبه آيات قرآني، صحنه نقاشي يوسف و زليخا، سر بخاري گچ بري و قاب و تخته سقف ها تزيين شده اند.

دو حوض سنگي بيضوي شکل در حياط ۲ قلعه وجود دارد. قلعه ستوده با دالاني به قلعه خدارحم خان مرتبط مي شود حمام خصوصي اين مجموعه از دو طرف دالان ارتباطي به دو ساختمان است. موزه مردم شناسي - موزه آثار سنگي و موزه کار و زندگي، در اين مجموعه تاريخي قرار دارند.